Çiçeklerin yapayı kokmaz, siz de aklınızı yapaylaştırmayın

Yapay zekâ hayatımıza girdiğinden beri, neyin gerçek neyin kurgu olduğunu ayırt etmek her geçen gün daha da zorlaşıyor.

*

Sosyal medyada dolaşan içeriklere bakıyorsunuz; doğru mu, değil mi diye düşünürken aslında farkında olmadan aklımızla oynandığını görüyoruz.

*

Bir bakıyorsunuz, elinde mikrofonla sokak sokak dolaşıp sorular soran biri… Bir bakıyorsunuz, o video milyonlarca izlenmiş. Gerçeklik payı var mı, yok mu kimsenin umurunda değil. Önemli olan tıklanma, izlenme ve bunun getirdiği kazanç.

*

Toplum olarak doğru ve güvenilir haberi aramak yerine, önümüze düşen her içeriği sorgulamadan tüketir hale geldik. Eskiden “BU BİLGİ DOĞRU MU?” diye kaynak arardık. Şimdi ise “BU İÇERİK KİMİ RENCİDE EDER, KİMİ ETMEZ?” sorusu bile sorulmadan; özel hayatlar, aile yapıları, mahremiyetler reyting uğruna ifşa ediliyor.

*

Televizyonlarda yıllardır süren reyting savaşları artık sosyal medyaya taşmış durumda. Bazı mecralar için içeriğin nitelikli olması önemli değil. Yeter ki izlenme sayısı yüksek olsun. Ne kadar izlenme, o kadar para… Bu anlayışla türeyen gruplar, abuk sabuk içerikleri normalleştirdi.

*

Yapay zeka aslında doğru kullanıldığında büyük bir nimet. Ancak biz, onu üretmek yerine tüketmek, düşünmek yerine kopyalamak için kullanıyoruz. Saçma sapan içeriklerle dolu bir dijital çöplüğün tam ortasındayız.

*

İşin bir diğer boyutu ise gazetecilik. Dijital fotoğraf makineleri çıktığında nasıl ki fotoğrafçılık mesleği dönüşüm yaşadıysa, bugün de yapay zeka gazeteciliğin kapısını zorluyor. Bu gidişle mesleğimizin bir tuşla silinip gideceği endişesi hiç de yersiz değil.

*

İnternetin olmadığı dönemleri hatırlayalım: Habere gidilir, film fotoğrafçıya bırakılır,  gazeteye gidilip haber yazılır, sonrasında fotoğrafçıdan fotoğraf alınır, taranır, sayfa hazırlanırdı. Zordu ama emek vardı. Bugün “VAKİT NAKİTTİR” denilerek her şey bir tuşla hallediliyor. Kolaylık arttı ama düşünme, sorgulama ve üretme refleksi aynı oranda azaldı.

*

Artık yapay zeka cep telefonlarında. Çocukların ödevlerini yapıyor, düşünme becerilerinin yerini alıyor. Öğrenciler kendi akıllarını kullanmadan, yapay akıllarla iş bitiriyor. Bu, kısa vadede kolaylık gibi görünse de uzun vadede ciddi bir zihinsel tembelliğe yol açıyor.

*

Yakın bir gelecekte yapay zekanın bizi ele geçirmesinden korkmak belki abartı gibi gelebilir. Ama aklımızı devre dışı bırakıp her şeyi ona teslim edersek, bu korku gerçek olmaya başlar.

Unutmayalım:

Çiçeklerin yapayları kokmaz.

Siz de aklınızı yapaylaştırmayın.